Loading...
Skip to main content

Một số vướng mắc khi áp dụng điều 34 BLTTDS và những đề xuất, kiến nghị

(04/11/2021 07:52)

Thực tiễn xét xử cho thấy, các Tòa án địa phương còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc khi xét xử các vụ án dân sự (chủ yếu là các tranh chấp về đất đai) mà đương sự trong vụ án có yêu cầu hủy Quyết định cá biệt (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất). Mặc dù Tòa án nhân dân tối cao đã có nhiều hướng dẫn liên quan đến nội dung này nhưng cũng chưa giải quyết hết được những vấn đề đặt ra, vẫn còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau, mà chủ yếu là xoay quanh vấn đề thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự; vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấp huyện hay Tòa án nhân dân cấp tỉnh.

Trong phạm vi bài viết này, tác giả sẽ phân tích, luận giải các vấn đề còn vướng mắc trong thực tiễn dựa trên các căn cứ pháp luật, các hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao; Qua đó đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm đi đến cách hiểu và áp dụng pháp luật được thống nhất và hiệu quả.

Cụ thể gồm các nội dung sau:

Vấn đề thứ nhât:

Trong vụ việc dân sự, nếu có đương sự yêu cầu hủy quyết định cá biệt thì có xem đây là một yêu cầu trong vụ án hay không?.

Quan điểm thứ nhất cho rằng, phải xem đó là một yêu cầu của đương sự; nếu là nguyên đơn thì được xem là một yêu cầu khởi kiện; nếu là bị đơn thì được xem là yêu cầu phản tố và nếu là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thì được xem là yêu cầu độc lập (Nhiều Tòa án địa phương đã thông báo cho đương sự nộp tiền tạm ứng án phí vì cho rằng đó là yêu cầu phản tố của bị đơn, hoặc yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan).

Quan điểm thứ hai (cũng là quan điểm của tác giả) cho rằng: Đây không được xem là một yêu cầu của đương sự. Bởi các lẽ sau:

Trước hết, chúng ta hãy nghiên cứu những quy định của pháp luật liên quan đến vấn đề này.

Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án dân sự năm 1989 (tại Điều 12) quy định về Thẩm quyền của Toà án đối với quyết định của cơ quan, tổ chức khác như sau: “Khi xét xử vụ án dân sự, Toà án có quyền huỷ quyết định rõ ràng trái pháp luật của cơ quan, tổ chức khác xâm phạm quyền lợi hợp pháp của đương sự trong vụ án mà Toà án có nhiệm vụ giải quyết”.

Thông qua công tác xét xử của ngành Tòa án trong một thời gian dài cho thấy, quy định tại Điều 12 của Pháp lệnh năm 1989 ít khi được áp dụng. Chính vì vậy, đến khi xây dựng và ban hành Bộ luật tố tụng dân sự 2004 thì quy định này đã bị bãi bỏ.

Tuy nhiên, qua thực tiễn xét xử và áp dụng BLTTDS năm 2004, ngành Tòa án (hệ thống Tòa án) còn gặp nhiều vướng mắc khi giải quyết vụ, việc dân sự có liên quan đến các quyết định cá biệt trái pháp luật. Vì vậy, khi sửa đổi, bổ sung BLTTDS 2004 (Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng dân sự được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 29 tháng 3 năm 2011- Viết tắt là BLTTDS sửa đổi, bổ sung năm 2011) đã quy định bổ sung thêm Điều 32a.

Điều 32a của BLTTDS (sửa đổi, bổ sung năm 2011) quy định: 

“1. Khi giải quyết vụ việc dân sự, Toà án có quyền hủy quyết định cá biệt rõ ràng trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền của cơ quan, tổ chức đó xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự trong vụ việc dân sự mà Toà án có nhiệm vụ giải quyết. Trong trường hợp này, cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền của cơ quan, tổ chức đó có quyền và nghĩa vụ tham gia tố tụng.

2. Trường hợp vụ việc dân sự có liên quan đến quyết định cá biệt bị yêu cầu hủy quy định tại khoản 1 Điều này, thì quyết định cá biệt đó được Toà án xem xét trong cùng vụ việc dân sự. Thẩm quyền của cấp Toà án giải quyết vụ việc dân sự đó được xác định theo quy định tại Điều 29 và Điều 30 của Luật tố tụng hành chính. 

3. Toà án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp hướng dẫn thi hành Điều này”.

Để áp dụng thống nhất quy định tại Điều 32a BLTTDS, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ tư pháp đã ban hành Thông tư liên tịch số 01/2014/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 06/1/2014 (Viết tắt là TTTL số 01/2014) hướng dẫn thi hành Điều 32a của BLTTDS đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTDS 2011.

Tại Điều 2 của TTLT số 01/2014 đã xác định quyết định cá biệt rõ ràng trái pháp luật như sau:

“1. Quyết định cá biệt rõ ràng trái pháp luật có thể bị Tòa án xem xét hủy khi giải quyết vụ việc dân sự nếu có đủ các điều kiện sau đây:

a) Quyết định cá biệt là quyết định hành chính được quy định tại khoản 1 Điều 28 Luật Tố tụng hành chính và hướng dẫn tại điểm a và b khoản 1 Điều 1 Nghị quyết số 02/2011/NQ-HĐTP